Stijgend water en klimaatverandering: België voor een nieuwe realiteit van water

Langere droogtes, hevigere regen, overstromingen, erosie en een stijgende zeespiegel: in België verandert de klimaatverandering geleidelijk onze verhouding tot water. Een paradox tekent zich af: we moeten voortaan tegelijk te veel en te weinig water leren beheren.

Lang bestond waterbeheer in België vooral uit het afvoeren van het overschot: leidingen, riolen, grachten, rivieren, pompstations en wachtbekkens. Maar het klimaat verandert. De officiële projecties kondigen een toename aan van de risico's op pluviale, fluviale en kustoverstromingen, terwijl droogteperiodes langer worden. Aan de ene kant bodems die water missen; aan de andere neerslag die in enkele uren aanzienlijke volumes brengt.

Wanneer uitzonderlijke regen valt op een al verzadigd gebied, zoekt het water zijn weg: het stroomt af over wegen, parkings en verharde terreinen, verzamelt zich in de laagste punten en dringt binnen in kelders, garages en gebouwen onder het straatniveau. Ook de afvoernetten hebben een beperkte capaciteit. In Wallonië omvat het overstromingsrisico het overstromen van waterlopen en geconcentreerd afstromend water.

Met een korte maar dichtbevolkte kust volgt België de evolutie van de zeespiegel van nabij. De geleidelijke stijging versterkt de gevolgen van stormen en zet de beschermingswerken onder druk. De klimaatverandering raakt niet alleen de Waalse valleien: ook de Belgische kust is rechtstreeks betrokken.

Het is een van de meest paradoxale aspecten van de klimaatverandering: sommige regio's krijgen overstromingen, andere periodes worden getekend door watertekort. Wallonië kent al droogtes die de beschikbaarheid van water, de landbouw en de ecosystemen treffen. Het doel kan niet langer zijn het water zo snel mogelijk af te voeren: het moet ook opgevangen, opgeslagen, vertraagd, geïnfiltreerd en hergebruikt worden.

In die context krijgt de regenput een andere dimensie. Hij dient niet meer alleen om drinkwater te sparen voor wc, wasmachine of tuin: hij draagt bij aan het regenwaterbeheer. Een tijdelijk opgeslagen volume komt niet meteen in het net terecht. Op schaal van één woning is het effect beperkt; vermenigvuldigd met duizenden gebouwen verandert de logica.

Een eenvoudige logica stuurt de inrichting: opvangen, vertragen, infiltreren, afvoeren, beschermen. Ze geldt voor een eengezinswoning zoals voor een bedrijf, een gebouw, een industriële site of een openbare infrastructuur: regenputten, retentiebekkens, infiltratiesystemen, drains en afvoernetten, pompputten, noodpompen, niveaualarmen, terugslagkleppen, aangepaste netten.

De gevolgen van de klimaatverandering stoppen niet bij de waterlopen: insijpeling, opstijgend water, vocht, schommelende grondwaterstanden, grondverschuivingen, verzadigde netten. De eerste reflex moet preventief zijn. Een correct gedimensioneerde pompinstallatie beschermt een kelder of technisch lokaal onder het afvoerniveau — op voorwaarde dat ze voor het gebouw is bedacht: mogelijk volume, opvoerhoogte, leidingdiameter, drukverliezen, elektrische voeding, alarm en eventueel noodsysteem.

De verwachte evoluties dwingen ons onze infrastructuur geleidelijk te herdenken. Gemeenten, bedrijven, eigenaars en particulieren zullen de bewegingen van het water meer moeten anticiperen. Het nationale rapport over klimaatrisico's onderstreept dat Belgische gemeenten jaren na de grote overstromingen van 2021 kwetsbaar blijven. Preventie en aanpassing zijn uitdagingen op lange termijn.

Op het terrein vertalen die veranderingen zich al in nieuwe vraagstukken. Bij Weber Water gaat waterbeheer via de studie en plaatsing van aangepaste oplossingen: pompen, pompputten, regenputten, regenwaterrecuperatie, leidingen, drainage, alarmen en beveiligingen. Het gaat er niet alleen om te reageren wanneer het water er is, maar om zijn weg te begrijpen voor het aankomt.

Meer druk door hevige regen, groter risico op overstromingen en zeespiegelstijging, mogelijk langere droogtes, groeiende nood om water op te vangen en op te slaan, noodzaak om gebouwen en infrastructuur aan te passen, belang van pomp-, opvoer- en beschermingssystemen.

« De toekomst van water zal waarschijnlijk noch die van overvloed noch die van schaarste zijn: het zal die van aanpassing zijn. »