Eigen put in België: wat u moet weten

Een oude gemetselde put achteraan in de tuin, een boorput voor de besproeiing of de enige waterbron voor het hele huis: altijd komen dezelfde twee vragen terug. Wat vraagt het gewest? En mag u dat water drinken? Wij hebben de officiële pagina’s van Wallonië, Vlaanderen en Brussel nagelezen om daar eenvoudig op te antwoorden.

Een grondwaterwinning die niet drinkbaar te maken is en niet bestemd is voor menselijke consumptie, met een capaciteit van maximaal 10 m³ per dag en 3 000 m³ per jaar, valt onder de aangifte van klasse 3. Die dient u in bij de gemeente, vóór de exploitatie, en ze is tien jaar geldig. Is het water bestemd voor menselijke consumptie of gaat het om grotere volumes, dan gelden andere regels: de gemeente zegt u welke procedure u moet volgen.

Wie water uit een put gebruikt, eigenaar of huurder, valt ook onder de belasting op de lozing van huishoudelijk afvalwater. De Waalse Overheidsdienst (SPW) stuurt het formulier in januari; de aangifte moet terug zijn uiterlijk op 31 maart van het jaar daarop. Een meter is niet verplicht als de put enkel de woning en haar bijgebouwen bevoorraadt: de belasting wordt dan berekend op een forfait, volgens het aantal personen in het gezin.

Voor een nieuwe boring meldt de erkende boorder de werf aan de administratie, minstens twee werkdagen vóór de start van de werken.

Elke grondwaterwinning die in gebruik of buiten gebruik wordt genomen, moet gemeld worden aan de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Een omgevingsvergunning is nodig, behalve als het water uitsluitend met een handpomp wordt opgepompt of voor huishoudelijke toepassingen onder 150 m³ per jaar. Sinds 2017 mag enkel een erkend boorbedrijf een put boren.

Een debietmeter is in principe verplicht. De uitzondering voor huishoudelijk gebruik tot 150 m³ per jaar geldt sinds 1 juli 2025 niet meer voor nieuwe winningen, en vervalt op 1 juli 2035 voor bestaande winningen. Vanaf 500 m³ per jaar komt er een heffing op de winning van grondwater bij.

Leefmilieu Brussel onderwerpt permanente grondwaterwinningen aan een milieuvergunning: klasse 1D tot 500 m³ per jaar, klasse 2 van 500 tot 30 000 m³. Een conforme watermeter is verplicht en de opgepompte volumes worden elk jaar aangegeven vóór 31 januari. Alleen winningen zonder motorpomp en het occasioneel wegpompen van infiltratiewater in een gebouw dat al vóór 1 april 2019 bestond, vallen erbuiten.

Helder water is niet altijd gezond water. Volgens de richtlijnen van de VMM voor particulieren voldeed in de periode 2014-2022 slechts 30 % van het particuliere putwater dat in opdracht van de Vlaamse overheid werd geanalyseerd aan alle normen, en was 33 % ondrinkbaar.

Niemand doet het in uw plaats: Aquawal herinnert eraan dat de overheid het water van een individuele put zonder commerciële, toeristische of openbare activiteit niet hoeft te controleren. In Vlaanderen moet putwater dat u gebruikt om te drinken, te koken of u te wassen vóór het eerste gebruik geanalyseerd worden, daarna minstens om de vijf jaar; de overheid raadt een jaarlijkse controle aan, zeker voor putten van minder dan 10 m diep. Een woning die niet op het openbare waternet kan aansluiten, heeft recht op een gratis analyse per jaar via het waterbedrijf.

Laat de analyse uitvoeren door een erkend laboratorium. De basisparameters omvatten onder meer bacteriën (E. coli, enterokokken, colibacteriën), nitraten en nitrieten, lood, ijzer, ammonium, pH en geleidbaarheid. IJzer en mangaan zijn vaak van natuurlijke oorsprong; bacteriën en nitraten komen eerder van het oppervlak: septische put, dieren, mest of akkers in de buurt.

Een slecht afgesloten putkop laat afstromend regenwater binnen; een verstopte filter of een versleten UV-lamp beschermt niet meer. De richtlijnen van de VMM vermelden dat een nabehandeling (ontharding, UV, filtratie) bijkomende analyses kan vragen. In Vlaanderen moet de binneninstallatie van een put die drinkwater levert sinds 1 januari 2021 gekeurd worden, en ze mag op geen enkele manier verbonden zijn met het leidingwater. Houd die twee netten overal strikt gescheiden.

Na een droge zomer zoals die van 2026 kan een put ook minder water geven: daarover schreven we in ons artikel over de lage grondwaterstanden.

Ga na of uw put aangegeven, gemeld of vergund is volgens uw gewest, en bewaar de documenten.

In Wallonië: stuur de aangifte van het opgepompte water terug vóór 31 maart.

Gebruikt u het water om te drinken, te koken of u te wassen, laat het dan analyseren door een erkend laboratorium, liefst elk jaar.

Laat opnieuw analyseren als het water anders smaakt, ruikt of kleurt, troebel wordt, of na een overstroming.

Houd de putkop gesloten, proper en beschermd tegen afstromend water.

Vervang filters en UV-lamp volgens de fabrikant, en bewaar uw analyses van jaar tot jaar.

Wij installeren, onderhouden en herstellen putpompen, hydrofoorgroepen en waterbehandelingen in heel België: filtratie, ontharding, UV-sterilisatie, putwater drinkbaar maken. We bekijken altijd eerst de installatie en lezen de wateranalyse, en stellen dan de behandeling voor die ze rechtvaardigt, niet meer en niet minder. Bij een defect is onze dringende dienst 24 uur op 24 en 7 dagen op 7 bereikbaar op +32 4 325 10 02.